Nhiều người quen thuộc với những bông hoa xuyến chi màu trắng nhỏ xinh mọc ven đường, bờ ruộng hay góc vườn quê. Thế nhưng không phải ai cũng biết rằng lá và ngọn non của cây xuyến chi lại là một loại rau dại có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon, dân dã mà rất dễ làm.
Xuyến chi còn được nhắc tới trong dân gian như một vị cây thuốc, tuy nhiên vì không có chuyên môn y học nên trong bài này, Lorca không khẳng định về công dụng chữa bệnh. Chỉ chia sẻ dưới góc độ quen thuộc nhất: xuyến chi là một loài rau dễ tìm, dễ hái, ăn ngon và có thể nấu được nhiều món cho bữa cơm gia đình.
Đặc biệt vào những thời điểm giao mùa, xuyến chi mọc rất nhiều, cây non, lá mềm, vị dễ ăn. Nếu biết tận dụng, đây là loại rau “miễn phí” nhưng rất đáng để đưa vào mâm cơm.

Cây xuyến chi là cây gì?
Xuyến chi là loại cây mọc hoang rất phổ biến ở Việt Nam.
- Thường gặp ở bờ ruộng, ven đường, vườn hoang, đất trống
- Thân mềm, mọc thẳng hoặc bò nhẹ
- Lá màu xanh, mép hơi răng cưa
- Hoa nhỏ, cánh trắng, nhụy vàng
Phần được dùng làm rau là ngọn non và lá non. Khi cây còn nhỏ, xuyến chi mềm, ít xơ, vị hơi ngai ngái nhẹ, ăn quen thì thấy rất mát và dễ chịu.
Khi hái, nên chọn xuyến chi mọc ở những nơi sạch, tránh khu vực ven đường nhiều bụi bẩn hoặc nơi phun thuốc.

Tác dụng của cây xuyến chi trong bữa ăn hằng ngày
Ở góc độ thực phẩm, xuyến chi là loại rau:
- Dễ tìm, dễ hái
- Không tốn chi phí
- Phù hợp với nhiều cách nấu
- Ăn không ngấy, dễ kết hợp với các món khác
Nhiều gia đình quê xem xuyến chi như rau mùa, cứ thấy non là hái về nấu canh, xào hay luộc ăn thay đổi bữa. Rau này ăn quen sẽ thấy vị rất riêng, không giống các loại rau trồng thông thường.
Việc sử dụng xuyến chi trong bữa ăn giúp:
- Bữa cơm phong phú hơn
- Tận dụng nguồn rau tự nhiên theo mùa
- Gợi lại hương vị món ăn dân dã ngày xưa

Rau xuyến chi làm món gì ngon?
Xuyến chi không kén cách nấu. Chỉ cần sơ chế sạch, hái đúng phần non là có thể chế biến thành nhiều món đơn giản.
Xuyến chi xào
Đây là món dễ làm và phổ biến nhất.
- Xào xuyến chi giống như các loại rau khác
- Có thể xào với tỏi
- Xào cùng thịt băm, tôm khô
- Hoặc xào với lạc giã dập
Lưu ý khi xào xuyến chi:
- Lá hơi khô nên khi xào cho thêm một chút nước
- Nếu chưa quen ăn, có thể chần hoặc trụng rau qua nước sôi rồi mới xào
- Xào nhanh tay để rau không bị dai
Món xào đạt là rau chín tới, không nát, vẫn giữ được màu xanh.

Xuyến chi nấu canh
Xuyến chi nấu canh rất hợp, vị thanh, dễ ăn.
Một số cách nấu quen thuộc:
- Canh xuyến chi nấu tôm
- Canh xuyến chi nấu thịt băm
- Canh xuyến chi nấu cua đồng
Cách làm cũng tương tự các món canh rau khác. Rau cho vào sau cùng, nấu vừa chín là tắt bếp để giữ được độ xanh và vị tự nhiên.
Xuyến chi luộc
Đây là món đơn giản nhất.
- Luộc như luộc rau muống
- Khi nước sôi thì cho rau vào
- Luộc vừa chín, vớt ra ngay
Xuyến chi luộc ăn kèm nước mắm hoặc mắm chấm đều hợp. Nếu ăn chưa quen, có thể bóp nhẹ rau sau luộc để bớt vị ngai ngái.

Xuyến chi ăn lẩu
Ít người để ý, nhưng xuyến chi dùng làm rau lẩu cũng rất hợp.
- Có thể ăn kèm lẩu gà
- Hoặc cho vào lẩu nước trong
Rau chín nhanh, không bị nát, ăn mát và nhẹ bụng. Món này đặc biệt hợp vào những ngày mát trời.
Lưu ý khi hái và chế biến rau xuyến chi
Để rau xuyến chi ăn ngon và an toàn, nên lưu ý:
- Chỉ hái ngọn và lá non
- Chọn nơi sạch, không ô nhiễm
- Nhặt bỏ lá già, lá sâu
- Rửa kỹ nhiều lần trước khi nấu
Không nên hái cây đã quá già vì rau sẽ nhiều xơ, ăn dai và kém ngon.

Kết luận
Xuyến chi không chỉ là loài cây dại quen thuộc mà còn là một loại rau dân dã, dễ ăn, dễ nấu, gắn liền với bữa cơm quê nhiều gia đình. Chỉ cần một chút tinh ý khi hái và chế biến, rau xuyến chi có thể trở thành món ngon giản dị, mộc mạc nhưng rất đáng thử.
Nếu đang vào mùa xuyến chi non, bạn hoàn toàn có thể hái về nấu thử vài món đơn giản. Đôi khi, những món ngon lại đến từ chính những thứ gần gũi nhất quanh mình.
